DUTCH-AMERICANS. NEDERLANDERS DIE AMERIKAANSE GESCHIEDENIS SCHREVEN.
Dutch-Americans is een uitstekend geschreven boek waarin Amerikanen met een Nederlandse achtergrond schetsmatig, maar met vaste hand, worden geportretteerd tegen de achtergrond van de geschiedenis van de VS.
Wie rekenen we, volgens Van der Heiden, tot de categorie 'Dutch-Americans'? Iedereen die behoorde tot het Nederlands cultuurgebied en Nederlands sprak en in Amerika terechtkwam. De enige uitzondering op het lijstje van de auteur is Sojourner Truth (1797 - 1883). Zij was de dochter van Afrikaanse ouders, weggevoerd naar Amerika en 'eigendom' van de Nederlandse slavenhouder Johannes Hardenbergh en groeide op in een Nederlandse nederzetting. De selectie van Van der Heiden is persoonlijk en dat is maar goed ook want er zijn sinds de eerste helft van de 17e eeuw heel wat Nederlanders de oceaan overgestoken op weg naar Noord-Amerika. Inmiddels raken steeds meer Amerikanen van hun wortels verwijderd al zijn er nog steeds gebieden waarvan sommige bewoners beseffen dat ze een bijzondere band met Nederland hebben: Manhattan, Michigan en Iowa.

De portretten zijn verdeeld over vier tijdvakken die ongeveer samenvallen met de grote lijnen van de (voor)geschiedenis van de Verenigde Staten van Amerika. Van der Heide komt dan met onderstaande verdeling van tijd van perioden en personen*. Van deze 'Dutch-Americans' zijn vlot geschreven biografische schetsen opgenomen geplaatst tegen de achtergrond van de ontwikkelingen op langere termijn. Catalyntje Trico (1605 - 1689) en haar man Joris zijn vroege kolonisten die in Manhatttan terechtkomen als het nog onderdeel is van Nieuw - Nederland maar en daar blijven als de Engelsen het in 1664 overnemen. In de levensbeschrijving van Trijntje is veel aandacht voor het contact van de kolonisten met de oorspronkelijke bewoners, het beleid van de eerste gouverneurs (Kieft en Stuyvesant) en bestuur en rechtspraak.
Naast beroemde Dutch-Americans als de Roosevelts (Theodore, Franklin en Eleanor), Martin Van Buren, Willem de Kooning vinden we in het boek (voor mij) minder bekende namen als Otto Huiswoud en Edward Bok. Huiswoud (1893 - 1961) werd geboren in Suriname als zoon van Rudolf Huiswoud en Jacqueline Bernard (afkomstig van Curaçao). Rudolf was nog in slavernij geboren. Otto kwam op 17-jarige leeftijd per schip (illegaal) aan in New York waar hij politiek actief werd in de Socialist Party of America. Het marxisme was volgens Huiswoud het antwoord op zowel rassendiscriminatie als kapitalistische uitbuiting. Uit een stammenstrijd binnen de SPA (het gevolg van ruzies over Amerikaanse deelname aan de Eerste Wereldoorlog en de betekenis van de Russische revolutie) ontstond in 1919 de Communist Party USA. "Op Otto's initiatief werd er een paragraaf over de 'Negro Question' opgenomen in het beginselprogramma", schrijft Van der Heiden (p. 176).
Huiswoud was ook actief in het American Negro Labor Congress binnen de communistische partij en een van de leiders van de African Blood Brotherhood. Deze organisatie pleitte voor gewapend verzet tegen racistisch geweld. Tussen 1922 en 1928 nam hij deel aan verschillende congressen van de Komintern in Moskou. Zijn levenswerk was het blad 'The Negro Worker' " (...) dat erop gericht was om Zwarte arbeiders te mobiliseren voor de klassenstrijd tegen de imperialisten (…)". In Amerika, maar ook in Europa en zeker in de toenmalige koloniën, werden communisten gezien als staatsgevaarlijke oproerkraaiers die in de gevangenis thuishoorden. Uiteindelijk belandde Otto na de Tweede Wereldoorlog, samen met zijn vrouw Hermina, in Amsterdam. Hier was hij actief in de vereniging Ons Suriname, een club die was begonnen als gezelligheidsvereniging maar, mede onder invloed van Huiswoud, steeds meer een anti-kolonialistische koers volgde. Huiswoud overleed in 1961. Van der Heiden concludeert dat Huiswoud als zwarte vertegenwoordiger in een communistische organisatie in de VS geen voet aan de grond kreeg: "Amerikanen worden niet graag met communisme geassocieerd." In Nederland wordt hij nog steeds gewaardeerd als "een van de aanjagers van het Surinaamse nationalisme." Otto en Hermina Huiswoud lieten een persoonlijk archief na dat nu beheerd wordt door The Black Archives in Amsterdam (https://www.theblackarchives.nl/).
'Dutch-Americans' is een uitstekend geschreven boek waarin Amerikanen met een Nederlandse achtergrond schetsmatig, maar met vaste hand, worden geportretteerd tegen de achtergrond van de geschiedenis van de VS.
*
De Nieuw-Nederlanders (1600 – 1700)
Catalyntje Trico
Anthony van Salee
Adriaan van der Donck
Peter Stuyvesant
De Founders (1700 – 1800)
Theodorus Jacobus Frelinghuysen
John Jay
Eliza Schuyler Hamilton
Martin van Buren
Het land van de vrijheid (1800 – 1900)
Cornelius Vanderbilt
Sojourner Truth
Albertus van Raalte
Edward Bok
Amerika domineert de wereld (1900 – 1945)
Theodore Roosevelt
Otto Huiswoud
Eleanor Roosevelt en Franklin Delano Roosevelt
Hendrik Willem van Loon
De Hollandse invasie (1945 - )
Willem de Kooning
Jane Fonda
Wayne Huizinga
Eddie van Halen
Peter van der Heiden
Dutch-Americans
Nederlanders die Amerikaanse geschiedenis schreven
ISBN: 9789026374432
Pagina's: 272 pagina's
ISBN: 9789026374432
Ambo Anthos Uitgeverij
€ 24,99