Geschiedenis.nl

Ik schaam me, maar het tijdschrift (je kan het ook een boek noemen, met een omvang van 144 pagina's voor 19 euro) De Lage Landen heb ik nooit serieus bekeken. Misschien dat ik in mijn studietijd iets uit Ons Erfdeel (de voorganger van De Lage Landen) heb meegepikt. Nu kreeg ik een bericht dat het mei-nummer is verschenen waarin veel plaats is voor beschouwingen over de historische band tussen De Lage Landen en de Verenigde Staten van Amerika. Dit ter gelegenheid van het feit dat 250 jaar geleden de Onafhankelijkheidsverklaring werd opgesteld. Altijd goed, herdenkingsjaren en jubilea! 

Molens in Manhatten is de eerste van 7 bijdragen over de relatie Nederland en Belgie enerzijds  en de Verenigde Staten anderzijds. De Amerikaanse historicus Russell Shorto vindt dat het verhaal over de oorsprong van de Verenigde Staten te vaak uitmondt in een theologische verklaring: uitverkorenen die naar het Beloofde Land komen. Van daaruit kan ook het Manifest Destiny-concept worden verklaard. "Dat is een America First-verhaal. Het is een christelijk-nationalistisch narratief."

Russell pleit voor meer aandacht voor de periode 1625 - 1674, dus voor de Engelsen Nieuw-Amsterdam overnamen van de Nederlanders en er New York van maakten. Die samenleving was "gebouwd rond handel, vermenging en een relatieve vorm van religieuze verdraagzaamheid. Relatief want er was slavernij - hoe tolerant kun je genoemd worden als er slaven zijn? Maar het was wel een samenleving als een smeltkroes."

Het Belgisch perspectief komt van Greet de Keyser. Zij vertelt over de Belgische immigranten uit de 19e eeuw, hun keuzes tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog en de steun van Leopold I voor de Confederatie vanwege het Belgische belang bij de katoenindustrie. Dan volgt een interessante gedachtenwisseling over hoe het beeld van de eigen geschiedenis van een land wordt bepaald en overgedragen.  

Gaat het de verkeerde kant op met de Verenigde Staten? Russell denkt van niet. In Nieuw-Amsterdam werden 18 talen gesproken. "Dat was het beginpunt. Kijk naar wie er nu in dit land woont, wie er bij inburgeringsceremonies zit- dat is de directe efenis van die 18 talen. De mensen die denken dat ze de klok kunnen terugdraaien, zijn een paar decennia te laat."

Verder in dit nummer schrijft Isabel Casteels over de zoektocht van John Adams (in 1782 gezant voor de VS in de Republiek) naar financiering voor de Amerikaanse revolutie en de reactie van de Nederlandse patriotten op de gebeurtenissen in Amerika. Trui Moerkerke vraagt zich af waarom in Michigan vooral Hollandse sporen te vinden zijn terwijl er toch ook heel veel Belgen naar toe trokken. Andere artikelen gaan onder meer over zichtbare resten van het oorspronkelijke Nieuw-Amsterdam (1625 - 1674) in het moderne New York, een zwarte gemeenschap in New Jersey afkomstig van een Nederlandse gekleurde emigrant uit Nieuw-Nederland, de waardering voor auteurs uit de Lage Landen in de VS, Willem de Kooning en (contemporain!) de invloed van Belgische beats en Dutch Dance op Amerikaanse muziek.

En dan zijn we nog maar op pagina 75. Uit de overige bijdragen pak ik het verhaal van Aleid Truijens over de Charley Toorop-biografie van Wessel Krul. Ze is er enthousiast over. En ik ook, hoewel ik het boek (nog) niet gelezen heb. En dat komt omdat ik nog steeds worstel met het idee van biograaf Auke Kok dat hij in het hoofd van Mussert (zijn onderwerp) kan kruipen. Wat zegt Truijens daarover? Ze merkt op dat Krul veel uit de brieven van Toorop citeert. Hij zegt daar zelf over "een serieuze biografie kan geen verzonnen dialogen invoegen". Truijens voeg daaraan toe: "Het is een prettige stelregel - nóóit je onderwerp fictionaliseren en diens gedachten toe-eigenen - die door sommige biografen in de wind wordt geslagen." Amen. 

Meer over De Lage Landen